به گزارش صدای ساری، کتابداری، علم و حرفه است، علم میان رشته ای که با دانش مدون سروکار دارد و به دانش و اطلاعات می پردازد.

کتابداری با دانش علم سر و کار دارد، هدف عمده ی آن، در دسترس بودن دانشی است که در انواع رسانه به صورت نوشته و استفاده ی آن در حداقل زمان در هر مکانی میسّر می باشد، کتابخانه این دانش را جمع آوری می کند و برای استفاده ی بهینه از آنها به این دانشها نظم می دهد.

کتابخانه به منزله ی یک نهاد، بخش جدائی ناپذیر سازمان اجتماعی است که درون آن عمل می کند. نقش اصلی آن بعنوان بخشی از سازمان اجتماعی، فراهم آوری دانش است و کتابداری روندی اجتماعی است که به طرز ظریفی، مانند آموزش، به زندگی یک جامعه وابسته است.

آرمانهای عمده ی جامعه باید در سرچشمه و منبع اهداف اصلی کتابداری باشد، پیش از آنکه فلسفه ای برای کتابداری بتواند به ضابطه دراید باید آرمانها و اهداف جامعه ای که آن فلسفه متناسب آن خواهد بود، شناخت و درک شود و باید برای کتابدار مرجع صفات و خصوصیات خاصی را در نظر داشت و باید بتواند برای ارائه ی خدمات، با استفاده از دانش تخصصی کتابداری و آگاهی های زمینه ای و بنیادین از علوم روان شناسی، انسان شناسی و … و هرآنچه که بخوبی در راهبردی علمی، او را کمک کند بر میزان کارآیی و کیفیت کارکرد خودش بیفزاید، زیرا هدف خادمان فرهنگ و دانش و رابط های آثار مدون و مکتوب با مردمان این دوران، انسان سازی است.

ویژگی های کتابدار مرجع:

۱_ تاریخ و فلسفه ی کتابداری ۲_ شناختی از دانش شناسی ۳_ کتابدار مرجع و روان شناسی شناخت کتابدار در کتابخانه ی عمومی نقش بسیار حساس و مؤثری در ارتقای سطح مطالعه ی عمومی دارد.

کتابدار باید کمک کند تا یک انگیزه ی مثبت و خوب نسبت به مطالعه در مراجعه کنندگان ایجاد شود، نقش اصلی کتابدار، کمک به ایجاد علاقه در افراد، بمنظور کتاب خوانی است، تا ایشان را از وجود کتابها در کتابخانه ها مطلع سازد و از طریق مراجع و حضور در میان مردم تحقیق کند که افراد بیشتر به چه کتابی نیاز دارند.

وظیفه ی کتابدار مرجع، که منابع را برای مراجعه کنندگان توضیح و تفسیر نمایند و از کتابدار مرجع انتظار می رود که کل منابع کتابخانه و خارج از کتابخانه را بکار گیرد، منابع خارج از کتابخانه ممکن است شامل یک فرد یا یک سازمان یا یک کتابخانه و مرکز اسناد باشد، اگر منابع محلی چنان مفید نباشد، از منابع ملی و بین المللی استفاده می نمایند.

به فردی که خدمات مرجع را تهیه می نماید، یک کتابدار مرجع می گویند، او دارای علایق ذهنی زیادی است و علاقمند به کمک دیگران است و قادر به جستجو در منابع اطلاعاتی است و شناخت کافی از منابع کتابخانه دارد.

نقش کتابدار مرجع، بسیار بااهمیت است. کتابدار مرجع بعنوان واسطه و مشاور، بسیار مهم است در محیط های رایانه ای و در عصر فناوری اطلاعات، کتابدار مرجع اهمیت بیشتری پیدا می کند. کتابخانه مدرن، تا حدّ زیادی وابسته به خدمات مرجع آن می باشد.

خدمات مرجع خوب، باعث ترغیب و تشویق استفاده کنندگان از کتابخانه می شود. کتابدار مرجع با انواع مراجعه کنندگان متفاوت، روبرو میشود. کتابدار مرجع این موقعیت را دارد که افراد مختلف جامعه را ملاقات کند. این شانس را دارد که به نظر می رسد همین دلیل به آن کتابدار اطلاعات، هوشمند، دانشمند اطلاع رسانی می گویند.
کتابدار مرجع، باید دارای چند مشخصات باشد:

–  اهل مطالعه باشد.
–  از لحاظ عقل، مانند یک محقق و امین باشد.
–  در درک روابط انسانی، متخصّص باشد.
–  به خدمت به مراجعه کنندگان اعتقاد داشته، آنها را درک کند و باید خوش رفتار، حاضر به رائه ی خدمات و روابط خوب باشد.
–  توانا جهت سازمان دهی دانش باشد.
–  از آنچه که در بخش های دیگر کتابخانه جریان دارد، آگاه باشد.
–  از فعالیتهای جامعه، آگاهی داشته باشد.وقتی یک کتابدار مرجع این چند مشخصات را دارا باشد، در پی آن؛ خود به خود، تجربه، دانش و مهارت ظهور می کند، کتابدار مرجع، مواد اطلاعاتی را تهیه می کند.

به هر حال، تأکید روی فراهم آوری اطلاعات درخواستی است، او منتظر می ماند تا خوانندگان به او مراجعه کنند.

اغلب، او منبع اطلاعات دقیق را به شخص خواننده می دهد و راهنمایی می کند. یکی از هدفهای اصلی کتابدار مرجع، اینست که استفاده از منابع اطلاعاتی را به خواننده برای استفاده ی مستقیم او آموزش دهد.

نقش یک کتابدار مرجع، بسیار مهم است، تصویر یک کتابخانه تا حدّ زیادی وابسته به کیفیت خدمات مرجع فراهم شده توسط کتابدار مرجع می باشد. هدف کتابدار، تشویق و کمک به مراجعه کنندگان، برای کسب بیشترین و مؤثرترین نحوه ی استفاده از منابع کتابخانه است.

خدمات مرجع، جریان برقراری ارتباط بین یک خواننده و نوشته ی مورد نیازش با صرف کمترین وقت است. در ایجاد این ارتباط، کتابدار مرجع، نقش مهمی را عهده دار است.

اطلاعاتی را که جوئیده، در پی آن است در اختیار کتابدار مرجع گذارد، گاهی اوقات خواننده خودش نمی داند که چه می خواهد، در این حال، کتابدار مرجع، بُعدِ دیگری به خود می گیرد. خدمت مرجع، چیزی بالاتر از داشتن روحیه ی اجتماعی، طلب می کند، ازخودگذشتگی و خستگی ناپذیری می خواهد و برای دانش گستری پای به میدان می گذارد و آموزش گر اجتماع است و افراد را در همه ی سطوح، به سوی دانش، راهنمایی می نماید و یک کتابدار مرجع ایده آل، باید یک انسان خوب باشد، در یاری به دیگران شور و شوق نشان دهد و از روحیه ی همکاری و انسان دوستی قوی، برخوردار باشد و نظم و دقت، حوصله و بردباری، نیروی تخیّل و رضایتمندی در کارش قرار بگیرد.

مقاله: ماریا متولیان، کتابدار کتابخانه ی اِبن شهرآشوب ساری
تایپ و ویرایش: الهام زارعی

Print Friendly